Konfucjanizm
To jest artykuł z cyklu Historia Chin Neolit w Chinach Legendarne początki Dynastia Xia Dynastia Shang Dynastia Zhou Okres Wiosen i Jesieni • konfucjanizm • taoizm Okres Walczących Królestw Chu • Han • Qi • Qin • Wei • Yan • Zhao Cesarstwo Chińskie i Cesarze Dynastia Qin • Pierwszy Cesarz Dynastii Qin Dynastia Han • Dynastia Xin Okres Trzech Królestw Shu Han • Cao Wei • Sun Wu Dynastia Jin • Szesnaście Królestw Dynastie Południowe i Północne Dynastia Sui Dynastia Tang • Pięć Dynastii i Dziesięć Królestw Dynastia Song • Państwo Liao • Państwo Jin • Państwo Xixia Dynastia Yuan Dynastia Ming Dynastia Qing • I wojna opiumowa • Powstanie tajpingów • II wojna opiumowa • Powstanie Bokserów • Ostatni Cesarz Chiny w XX wieku Republika Chińska • Historia Tajwanu • Rewolucja Xinhai • Kuomintang • Tajwan Chińska Republika Ludowa • Wielki Skok • Rozłam radziecko-chiński • Rewolucja kulturalna Przemiany w Chinach na przełomie XX i XXI wieku Historia szczegółowa Sztuka chińska • Pismo chińskieKonfucjanizm (儒學, Rúxué ?/i, lub 儒家, Rújiā) - system filozoficzno-religijny zapoczątkowany w Chinach przez Konfucjusza (Kong Fuzi, Kongzi) w V wieku p.n.e., a następnie rozwinięty m.in. przez Mencjusza (konfucjanizm idealistyczny) i Xunzi (konfucjanizm realistyczny) w III wieku p.n.e.. Konfucjanizm głosi, że zbudowanie idealnego społeczeństwa i osiągnięcie pokoju na świecie jest możliwe pod warunkiem przestrzegania obowiązków wynikających z hierarchii społecznej oraz zachowywania tradycji, czystości, ładu i porządku.
Dokładne określenie, czy konfucjanizm jest religią, czy filozofią jest trudne. Według europejskich kryteriów jest to mieszanka pojęć religijnych, społecznych, ekonomicznych, etycznych i obyczajowych tworzących spójny, choć nie do końca zdefiniowany światopogląd.
Konfucjanizm rozpowszechnił się w Chinach i Korei (początek I w. n.e.) a także w Wietnamie i Japonii, stając się dominującą doktryną państwowo-religijną tych krajów, kształtującą ich politykę i obyczaje do czasów współczesnych. Jego złożoność powodowała, że w pełnej formie był on wyznawany tylko przez ludzi wykształconych, w tym urzędników państwowych zwanych mandarynami oraz dwór cesarski. Osoby znające dobrze tradycję, rytuał i podstawy filozoficzne konfucjanizmu nazywały siebie junzi (chiń. syn władcy), co oznacza "człowiek wyższego stanu", "człowiek szlachetny". Dla pozostałych ludzi konfucjanizm sprowadzał się do stosunkowo prostych reguł postępowania, różnych dla różnych ludzi zależnie od ich miejsca w hierarchii społecznej. Niemniej istnieje też rodzaj "dekalogu", który jest wspólny wszystkim wyznawcom konfucjanizmu znany jako pięć powinności.
Duch konfucjanizmu jest w wielu krajach Dalekiego Wschodu wciąż żywy i głęboko zakodowany w świadomości wielu ludzi, spełniając podobną rolę kulturową jak "podstawowe wartości chrześcijańskie" w krajach Zachodu. Zasady konfucjańskie przenikają przez inne tradycje i światopoglądy adaptowane w tych krajach tworząc często zaskakujące mieszanki takie jak np. ideologia państwowa obowiązująca obecnie w Korei Północnej - dżucze.